Ä°NCE Ä°ÄžNE ASPÄ°RASYON BÄ°OPSÄ°SÄ° (Ä°Ä°AB)

Yüzeyel organlara ait patolojileri tesbit etmek ve varsa buradaki kanser tesbitini yapmak için kullanılan oldukça güvenilir, kolay ve ucuz bir yöntemdir. Bu yöntem sayesinde daha önceleri başka bir şekilde tanı konulamadığı için yapılan organ biopsileri ve tanısal amacı da mevcut organ çıkarma operasyonları çok daha seyrek yapılır hale gelmiştir. Yine bu metod sayesinde hastalar büyük bir kaynak israfi , lüzumsuz organ kaybı ve müdaheleye bağlı yara iyileşmesi vb. sıkıntılardan uzak kalmaktadır.

İİAB bazan cerrrahlar tarafından ameliyatı planlanan hastada beklenilmeyen bir tümör durumu ile karşılaşmamak için de yaptırılabilmektedir.

İİAB eskiden (USG öncesi) biopsi yapılacak  oluşum  palpe edilerek yapılıyordu. Günümüzde ise USG (tercihen Doppler’li USG) cihazı klavuzlığunda yapılmaktadır. Eskiden iğnenin gittiği yeri görmeden yapıldığı  için yanlış, yetersiz ve tehlikeli olma ihtimalı çok daha yüksek olan İİAB; USG ile yapıldığı zaman usta ellerde tama yakın güvenlik içinde ve çok yüksek tanısal doğruluk ( tiroid gibi bazı organlarda % 90 ın üstünde) ile uygulanmaktadır. Eskiden alınan genellikle toplu iğne başı büyüklüğünde materyal, hemen injektörden lama püskürtülüyor ancak önemli bir kısmının injektöre yapışık kalmasının önüne geçilemiyordu. Bu nedenle alınan zaten az materyalin çok daha az bir kısmı değerlendirilmiş oluyor ve patoloğun değerlendirme için yetersizlik kararına sıklıkla rastlanıyordu. Bu ihtimali azaltmak için de maliyeti ve hasta sıkıntısını artıran aynı yere çok sayıda İİAB yapılarak yeterli materyale ulaşılmaya çalışılıyordu. Bu dezavantaj da laboratuvarımızda olduğu gibi özel biopsi sıvısı ihtiva eden şişelere alınan materyalin çalkalanarak boşaltılması ve alınan materyalin tümünün şişeye konabilmesi ile büyük ölçüde çözülmüştür. Bu teknikte sıvı, patoloji ünitesinde santrifüj edilip elde edilen küçük biopsi materyali kayıpsız olarak lamlara yayılmakta ve çok daha sağlıklı bir değerlendirme sağlanmaktadır.

Günümüzde en çok ince biopsisi uygulanan organlar tiroid bezi, meme ve büyümüş lenf bezleridir. Ancak teorik olarak injektör iğnesinin ulaşabileceği derinlikteki her dokudan İİAB yapılabilmektedir.

USG eşliğinde İİAB , uyumlu ve koopere olabilen herkese yapılabilir. Küçük çocuklar, ajite kişiler ile ciddi psikiatrik problemli kişilerde bu işlem oldukça zordur ve tehlikeli olabileceğinden önerilmez. İİAB için kişinin pıhtılaşma gecikmesi gibi bir sorunu olmamalı ve çok etkili kan sulandırıcıları kullanıyor olmamalıdır. Bu durumlarda laboratuvarda kişinin kanama ve pıhtılaşma zamanı gibi kan parametreleri ölçtürülüp uzamış ise uygun ilaçlar kullanımı veya kan sulandırıcının kesilmesi ile pıhtılaşmanın normale döndüğü tesbit edildikten sonra İİAB yapılabilmektedir.

İİAB işleminde standard kan alma iğneleri kullanılmaktadır. Aspirasyon yapılacak yer tercihan mersol vb. bir antiseptik ile temizlenmektedir. Aynı işlem USG probu başına da uygulanmaktdır.

Hastaya işlemi gerçekçi biçimde anlattıktan sonra İİAB yapılacak organa uygun pozisyon verilmelidir. Biopsi işlemi tiroide yapılıyorsa işlem sırasında yutkunmaması, ses çıkarmaması veya konuşmaması ile derin nefes almaması ayrıca belirtilmelidir.

İşlem (iğnenin batıp çıkması) yaklaşık 10 sn sürmektedir. Bu işlem sırasında kan alma işleminden fazla farklı olmayan kabul edilebilir seviyede bir ağrı olmaktadır ve ayrıca önceden lokal anestezi yapılması fazla anlamlı değildir. İğne 1-2 saniyede USG ile görülerek bozuk alana ulaştırılmakta; sonra o bölgede iğne ucu hafif hafif hareket ettirilirken negatif basınç ile kopan hücreler enjektöre çekilmektedir. İşlem sırasında ilk negatif basınç uygulaması sırasında kan geldiği görüldüğü zaman ya işlem bitirilmekte, iğne çıkarılmakta veya iğne ucu nodülde daha kansız bir noktaya hafif hareketle ulaştırılıp orada aspırasyon yapılmaktadır. Üç ila beş  sn kadar süren aspirasyon işlemini müteakip iğne çıkarılmakta; ve aspirasyon bölgesine önce bası yapılmakta, sonra bant yapıştırılmakta ve daha sonra gerekiyorsa birkaç dakika süre ile buz tatbik edilmektedir. Bölgenin lokal temizliğini müteakip kişi kaldırılmakta ve bir iki gün süre ile bu bölgeyi zorlayıcı efor yahut spor yapmaması ve kan sulandırma özelliği de olan aspirin tipi ağrı kesici kullanmaması tavsiyesi ile gönderilmektedir.

İİAB sonrası kişinin yemek yemesinde veya hareketlerinde bir kısıtlılık sözkonusu değildir. Normal hayatına devam edecektir. Bu işlem için refakatçi getirmesine de gerek yoktur.

İİAB, biopsi yapılacak oluşum büyük veya çok değişik özellikte bölümler ihtiva ediyorsa birkaç yerden yapılabilir. Tiroid gibi nodüllerin değerlendiği biopsilerde de yeterince büyük ( ortalama boyutu 5mm den büyük) nodüllerin tümünden biopsi yapmak gereklidir. Ancak bir seansta 5 den fazla nodülden biopsi pek önerilmemektedir.

İİAB Biopsisi sırasında en sık rastlanan komplikasyon, özellikle tiroid gibi kanlı organlar için, kanamadır. Usta ellerde ve doppler USG eşliğinde bu ihtimal oldukça seyrek olup % 5 in altına düşmüştür. Kanamada sadece bölgede ağrı hissedilmekte ve bazan da şişlik görülmektedir. Bu şikayetler de birkaç gün içinde kaybolmaktadır. Ancak özellikle yüzeyel kanama olmuş ise bu bölgede 1 hafta süre ile morluk da görülebilmektedir.

İİAB işlemi sırasında teorik olarak olma ihtimali mevcut infeksiyon komplikasyonu çok nadir olarak bildirilmiştir ancak uygun koşulların sağlandığı bilinçli ve titiz ellerde hiçbir zaman oluşmamaktadır.

Bazı hastalardaki İİAB sırasında varsa tümörün yayılma ihtimali düşüncesi tamamen mesnetsizdir. Bu durum kalın büyük biopsi setleri için dahi fazla söz konusu değildir.